เก็บมาฝากจากไร่สุวรรณ

เมื่อพูดถึงไร่สุวรรณฯ หลายๆ คนที่เคยมาเที่ยวเขาใหญ่คงรู้จักดี เพราะมีชื่อเสียงจากการจำหน่ายน้ำนมข้าวโพด ที่มีรสชาติเข้มข้น อร่อย และข้าวโพดหวานที่ทั้งหวานกรอบ หอมยั่วยวนใจผู้ที่แวะเวียนเข้ามาเยี่ยมชมที่ไร่นี้ทุกคน ซึ่งมักแวะซื้อเป็นของฝากกลับบ้านกัน แต่คนส่วนใหญ่ไม่ค่อยรู้ว่าจริง ๆ แล้วที่ไร่สุวรรณฯ นั้น ทำอะไรกันบ้าง ...

เช้าวันพุธที่ ๖ มกราคม ๒๕๕๓ นักเรียนและครูปัญญาประทีปต้อนรับศักราชใหม่ ่โดยการเดินทางไปศึกษาแหล่งเรียนรู้ที่ไร่สุวรรณฯ ซึ่งนั่งรถประมาณ ๒๐ นาทีจากโรงเรียนก็ถึงแล้ว ชื่อเต็มของไร่สุวรรณฯ คือ สถานีวิจัยพืชไร่สุวรรณวาจกกสิกิจ ตั้งเพื่อเป็นการให้เกียรติหลวงสุวรรณวาจกกสิกิจ ผู้ร่วมก่อตั้งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และอดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เนื่องจากไร่สุวรรณฯ เป็นที่ตั้งของศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ ซึ่งเป็นหน่วยงานวิจัยในสังกัดของ
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

กิจกรรมวิจัยต่างๆ ของไร่สุวรรณฯ เน้นการวิจัยพืชไร่ที่หลากหลายและครบวงจร ตั้งแต่การพัฒนาพันธุ์พืช การใช้ปัจจัยการผลิตเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพ การบริหารศัตรูพืช เทคโนโลยีก่อนและหลังเก็บเกี่ยว การผลิตเมล็ดพันธุ์ การแปรรูปผลิตภัณฑ์ การเก็บรักษา และคลังพันธุ กรรม รวมถึงการฝึกงานนิสิต และประยุกต์เทคโนโลยีสู่ชนบท โดยการถ่ายทอดและฝึกอบรมในรูปแบบ ต่างๆ จึงนับเป็นแหล่งเรียนรู้ทางด้านเทคโนโลยีการเกษตร ที่สำคัญในอำเภอปากช่อง

การจัดกิจกรรมครั้งนี้ ได้รับการอนุเคราะห์จากผู้ใหญ่ใจดี ดร.ชบา จำปาทอง ที่ได้จัดกิจกรรมอย่างเข้มข้นให้เด็ก ๆ เป็นจำนวน ๒ วันเต็ม เริ่มต้นวันแรกตั้งแต่การแนะนำไร่สุวรรณฯ โดย ดร.ชบา จากนั้น ดร.สรรเสริญ จำปาทอง ได้ให้ความรู้เกี่ยวกับข้าวโพดว่าการปลูกข้าวโพด มีประวัติความเป็นมาอย่างไร รวมถึงข้าวโพดชนิดต่างๆ เช่น ข้าวโพดหวาน ข้าวโพดข้าวเหนียว ข้าวโพดคั่ว ข้าวโพดฝักอ่อน ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ซึ่ง ดร.สรรเสริญ ได้พาพวกเราลงแปลงข้าวโพด เพื่อดูต้นข้าวโพด และวิธีการผสมเกสรข้าวโพด จากนั้นเด็ก ๆ ยังได้ทดลองปลูกข้าวโพดด้วย

ดร.สรรเสริญ กำลังอธิบายเรื่องการผสมเกสรต้นข้าวโพด

การสังเกตระยะการเติบโตของข้าวโพดโดยการนับใบที่มีคอใบชัดเจน

ฝึกปลูกข้าวโพดในแปลงทดลอง

้

ช่วงบ่าย ครูกิตติศักดิ์  ศรีชมพร ได้พาเราไปเยี่ยมชมการทำน้ำนมข้าวโพดที่มีชื่อของไร่สุวรรณฯ ซึ่งจะทำกันสดๆ ทุกวัน ไม่มีเหลือค้างคืน เริ่มจากช่วยกันปอกเปลือกข้าวโพด นำข้าวโพดไปฝาน เดิมใช้มีดแต่ตอนนี้มีเครื่องฝานอัตโนมัติ ต่อด้วยการเอาเมล็ดข้าวโพดที่ฝานมาต้ม เมื่อสุกแล้วนำไปเข้าเครื่องคั้นแยกกาก และวัดค่าความหวานให้ได้ ๘ องศาบริกซ์ เป็นอันเสร็จพิธี จากนั้นบรรจุใส่ขวดและแช่เย็นเพื่อนำไปขายได้เลย ไม่มีสารกันบูด ขวดละ ๑๔ บาท เท่านั้น

ทดลองปอกเปลือกข้าวโพด

ฝึกอ่านค่าความหวาน ด้วยเครื่อง refractometer

หลังจากชิมน้ำนมข้าวโพดกันอิ่มหนำสำราญแล้ว เด็ก ๆ ได้ไปศึกษาพืชไร่ชนิดอื่น โดย ครูพจนีย์ สุภามงคล เป็นผู้แนะนำให้รู้จักงา กับ ดอกคำฝอย และได้ทำกิจกรรมคำนวณผลผลิตเมล็ดดอกคำฝอยต่อไร่ โดยเก็บตัวอย่างต้นคำฝอยกลุ่มละ ๒ ต้น เพื่อนับจำนวนดอกต่อต้น จากนั้นสุ่มเอาดอกคำฝอยมาต้นละ ๒ ดอก เพื่อนับเมล็ดต่อดอก แล้วนำเมล็ดไปชั่งทีละ ๑๐๐ เมล็ด ซึ่งเมื่อรู้ระยะห่างของแต่ละต้น ก็สามารถคำนวณผลผลิตต่อไร่ได้

สุ่มตัวอย่างดอกคำฝอยเพื่อนับเมล็ด

“ความรู้ที่ผมได้บอกเล่านี้เป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งจากการไปทริปในครั้งนี้ครั้ง บางคนอาจคิดว่าไร่สุวรรณฯ ทำวิจัยแต่ข้าวโพด แต่จริงๆ แล้ว ไร่สุวรรณฯ ยังทำวิจัยเกี่ยวกับพืชไร่อื่นๆ อีกด้วย” ด.ช.อิทธิเดช สีเหมือน

หลังจากทำกิจกรรมมาทั้งวัน ก็เป็นการออกกำลังกายยืดเส้นยืดสาย ต่อด้วยกินข้าวเย็นและพักผ่อน บ้านพักที่เราพักก็เป็นบ้านไม้เก่าๆ แต่สภาพดี มีห้องโถงกว้างเป็นห้องทานอาหาร และนั่งเล่นดูโทรทัศน์ได้ ห้องนอนมี ๔ ห้อง แบ่งเป็นห้องผู้ชาย ๒ ห้อง และห้องผู้หญิง ๒ ห้อง มีเรื่องเล่าว่าที่นี่เคยเป็นค่ายทหาร ตั้งแต่สมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ มีคนมาพักแล้วเคยได้ยินเสียงเหมือนมีคนสวนสนามตอนกลางคืนด้วย แต่พวกเราก็หลับสนิทกันทุกคน ไม่มีใครได้ยินอะไร

ทดลองปอกเปลือกข้าวโพด

ทานอาหารเย็นที่บ้านพัก

เช้าวันรุ่งขึ้น รับบรรยากาศเย็นสบายยามเช้าท่ามกลางสายหมอกด้วยการนั่งรถชมรอบๆ ไร่สุวรรณฯ โดย ดร.วันชัย เย็นเพชร พาดูข้าวโพดชนิดต่าง ๆ รวมถึงพืชไร่อื่นๆ และพืชตระกูลถั่วที่ปลูกบำรุงดินด้วย เช่น ดอกคำฝอย ฝ้าย ข้าวฟ่าง หงอนไก่ ปอเทือง เป็นต้น

ชมไร่สุวรรณฯ

เมื่อชมไร่สุวรรณฯ จนทั่วแล้วก็เข้าห้องบรรยายเพื่อเรียนเรื่องการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ โดยดร.ชบา ซึ่งนักเรียนได้เรียนรู้และลงมือปฏิบัติวิธีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อของข้าวโพด ๒ วิธี คือ การเก็บเนื้อเยื่อจากเกสรตัวผู้ของข้าวโพด (Anther) และเก็บตัวอย่างจาก Embryo ของเมล็ดข้าวโพด เมื่อเก็บตัวอย่างแล้วก็ไปเยี่ยมชมห้องปฏิบัติการ ที่อาคารกองร้อย ซึ่งนักเรียนได้เห็นเครื่องมือที่ทันสมัยและน่าตื่นตาตื่นใจต่างๆ และได้เห็นต้นอ่อนข้าวโพดที่อยู่ระหว่างการเพาะเลี้ยง

ทดลองเก็บตัวอย่างเกสรตัวผู้ และ embryo ของข้าวโพด เพื่อเตรียมเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ

เยี่ยมชมห้องปฏิบัติการ

หลังทานอาหารกลางวันเป็นช่วงที่ทุกคนรอคอย เราได้ไปฝึกขับรถแทรกเตอร์กัน โดยเริ่มเรียนรู้วิธีการขับตั้งแต่การสตาร์ทเครื่อง การเปลี่ยนเกียร์ การเร่งเครื่อง การเบรก และการดับเครื่องยนต์ ถึงแม้ฟ้าฝนไม่เป็นใจนัก มีฝนตกปรอย ๆ ก็ไม่มีใครหวั่นไหว เมื่อทดลองขับบนสนามหญ้ากันครบแล้ว ก็ถึงคราวจะลงแปลงไถกันจริงแล้ว แต่ฝนก็ตกหนักขึ้น ทำให้เราต้องรีบวิ่งเข้ามาหลบฝนอยู่ในอาคารใกล้ๆ เลยไม่ได้ลองขับในแปลงไถจริงเลย

“ทุกคนสนุกกันมากแม้จะขับไม่เป็นก็ไม่กลัว บางคนก็ขับเร็ว บางคนก็ขับช้า แต่ฝนตกไม่แรงทุกคนก็ยังขับ เป็นประสบการณ์ครั้งแรก บางคนก็พูดว่าขับรถยังไม่เป็นเลย จะขับได้หรือเปล่า” ด.ช.อิงครัต ประเสริฐทรัพย์

ฝึกขับรถแทรกเตอร์

อาคารที่เรามาหลบฝนกัน เป็นอาคารของสถานีตรวจอากาศฯ ปากช่อง กรมอุตุนิยมวิทยา เป็นที่สุดท้ายที่เราจะได้มาเรียนรู้ ครูมนัส จันทร์แฟง ได้พาให้เราได้รู้จักในเรื่องของสภาพอากาศว่าเปลี่ยนแปลงได้อย่างไร รวมถึงการวัดค่าต่างๆ เช่น อุณหภูมิอากาศ อุณหภูมิดิน ความชื้นสัมพัทธ์ ปริมาณน้ำฝน ความเร็วและทิศทางลม ความกดอากาศ ความยาวนานของแสงแดด เป็นต้น

เยี่ยมชมสถานีตรวจอากาศปากช่อง รู้จักเครื่องมือต่างๆ

และแล้วก็ถึงเวลาที่ต้องจากลา ถึงแม้จะเป็นเวลาเพียงสองวัน แต่ก็เป็นสองวันที่พวกเราได้เรียนรู้สิ่งต่าง ๆ มากมาย และเป็นสองวันที่มีความสุขมาก ขอขอบคุณ ดร.ชบา อีกครั้ง ที่ได้ให้ความอนุเคราะห์จัดกิจกรรมต่าง ๆ และดูแลพวกเราเป็นอย่างดี ขอขอบคุณวิทยากรทุกท่านที่ได้สละเวลามาให้ความรู้ และ ขอขอบคุณไร่สุวรรณฯ ที่ให้ความอนุเคราะห์สถานที่และกิจกรรมดี ๆ

“พวกเรารู้สึกสนุกมากเลยครับ พวกเราได้ทั้งวิชาการและวิชาชีวิต” ด.ช.ขัณฑภพ ตินทุกขะศิริ

“ขอขอบคุณวิทยากรทุกๆ ท่าน ที่ได้ให้ความรู้แก่พวกเรา และสุดท้ายต้องขอขอบคุณธรรมชาติ ที่ได้สร้างสรรค์สิ่งดีๆ มาให้ถึงทุกวันนี้” ด.ช.เกริกภูมิ ทวีเกษม

สุดท้ายนี้ พวกเราทุกคนต่างคิดเหมือนกันว่าอยากกลับไปเยือนไร่สุวรรณฯ อีกครั้ง และจะเก็บเอาวันเวลาที่มีความสุขและภาพความประทับใจในไร่สุวรรณฯ ไว้นานเท่านาน

วิเชษฐ์ โพธิวิสุทธิ์วาที (ครูเปา)
๒๕ มกราคม ๒๕๕๓